Gmina Kańczuga

    Typowe miasto galicyjskie, z historią sięgającą XIV wieku. Założycielem miasta był Otton z Pilczy. Pierwsze informacje pisane dotyczące osadnictwa na tym terenie pochodzą już z 1340 r. Prawa miejskie Kańczuga otrzymała w roku 1440 z rąk króla Władysława Jagiełły. Kolejnymi właścicielami miasta były takie znaczące rody, jak: Pileccy, Odrowążowie, Kostkowie, Ostrogscy, Lubomirscy i Sanguszkowie. Miasto położone było na skrzyżowaniu traktów handlowych z Polski na Węgry i z zachodu na Ruś. Zapewniało mu to równomierny rozwój. Lata świetności i rozwoju Kańczugi przypadły na okres do 1498 r. Miasto posiadało wtedy 3000 mieszkańców. Wkrótce jednak przeżyło wiele dramatycznych wydarzeń. Najazd wołoski w 1498 r. oraz kilka najazdów tatarskich spowodowało jego upadek. Z centralnego skrzyżowania w środku grodu drogi rozchodzą się w cztery strony świata. Kańczuga jest najrozleglejszą gminą powiatu przeworskiego.
 
Geneza nazwy miasta Kańczuga
    Kontrowersyjna jest etymologia nazwy Kańczuga. Według Bruchera słowo kańczug wywodzi się od wyrazu tureckiego kamcze co oznacza: bicz. Natomiast według księdza Jana Kudły nazwa miasta pochodzi od tatarskiego słowa kolczuga. Była to druciana koszula, jakiej w XV wieku używało rycerstwo.
Ciekawostką jest również pochodzenie nawy rzeki Mleczki. Istnieją poglądy, że wywodzi się ona od białego koloru wody albo od młak, czyli mokradeł, które towarzyszyły rzece wzdłuż jej biegu. Istnieje też trzecia możliwość, którą wyjaśnia K. Wolski twierdząc, że każdą rzekę nazywają tutaj Mleczką z powodu znaczących ilości mielących młynów wodnych. Trudno jest dokładnie sprecyzować pochodzenie tej nazwy i wskazać najbardziej wiarygodną wersję.
  
Skąd się wziął herb miasta Kańczugi?
    Miasto w pierwszych zapisach źródłowych figuruje jako miasto prywatne. Miasta tego typu nie posiadały swoich herbów tylko używały pieczęci miejskiej godła herbowego swojego dziedzica. Właściciele miasta zmieniali się, dlatego trudno ustalić pochodzenie herbu. Jednakże najwłaściwszym dla Kańczugi był herb książąt Ostrogskich, ponieważ Anna z Kostków Ostrogska była benefaktorką miasta. Książęta Ostrogscy używali podwójnego herbu: św. Jerzy na koniu przebijający smoka, jako ślad swego pochodzenia z rodu ruskich Rurykowiczów i drugi właściwy rodom litewsko-ruskim. Przedstawia on rogaciznę (koniec strzały) końcem ku górze, zawieszoną na części srebrnego dzwonu.
W dole znajduje się srebrny półksiężyc z różkami ku górze, w środku sześcioramienna gwiazda. Zdaniem H. Polaczkówny, herb Ostrogskich jest starym gmerkiem ruskim, który został upodobniony do kształtów heraldyki polskiej. Miasta bowiem otrzymywały nadwerężone godła dziedziców. Owe nadwerężenie polegało na zmianie jakiegoś elementu lub barwy w oryginalnym herbie.